Lwowska jesień
Dzięki uprzejmości pana Michała Wojciechowskiego, publikujemy fragment książki autorstwa Jadwigi Wojciechowskej, opowiadający o Lwowie we wrześniu 1939 r. i sowieckiej okupacji.
Sowiecki czołg we Lwowie, wrzesień 1939
Aktualności
Strona o filmie „Lwów 1939”
Trwają prace nad filmem „Lwów 1939”, o obronie Lwowa we wrześniu 1939 r., dramatycznej decyzji o poddaniu się Sowietom i tragicznym losie polskich oficerów.
Scena z trailera „Lwowa 1939”
Zachęcamy do czytania – będziemy regularnie publikować nowe informacje.
Polska bandera na „morzu pińskim”
Historia Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej, znanej w okresie międzywojennym jako Flotylla Pińska, należy do najbardziej niezwykłych kart dziejów Wojska Polskiego. Była to formacja unikatowa w skali Europy, przeznaczona do działań na rozległych, podmokłych terenach Polesia – obszarze określanym mianem „morza pińskiego”, obejmującym dorzecze Prypeci, Piny i Kanału Królewskiego. Działania Flotylli szczegółowo opisane zostały w artykule https://kresy1939.pl/blog/2026/02/12/wielkie-dni-bardzo-malej-floty/
Strzelanie z działa na monitorze rzecznym
Wielkie dni (bardzo) małej floty
Jedną z najlepiej przygotowanych do walki formacji wojskowych na terytorium północno-wschodnich województw II Rzeczypospolitej była Flotylla Rzeczna w Pińsku. We wrześniu 1939 roku na jej marynarzy spadły ciężkie próby.
Statek uzbrojony, a za nim monitor typu „Warszawa”
Historiografia, pamięć i nierozstrzygnięte kwestie
Z docent dr Tamarą Halicką-Diduch z Wydziału Historii, Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Karpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka rozmawia Alina Zozulia.
Doc. dr Tamara Halicka-Diduch (zdjęcie ze strony uniwersytetu)
Antypolskie powstanie w Skidlu
Wybuch antypolskiego powstania w Skidlu w powiecie grodzieńskim przedwojennego województwa białostockiego był jednym z najbardziej dramatycznych epizodów destabilizacji Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej w momencie agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku. Wydarzenia te były rezultatem głębokich napięć etnicznych oraz radykalnej ideologii komunistycznej, które uaktywniły się w warunkach załamania struktur państwowych.
Pocztówka ze Skidla, zapewne 1918 r. Fot. Wikipedia
28 września 1939 r.: czwarty rozbiór Polski
Dwie wizyty Joachima von Ribbentropa w Moskwie, jedna w sierpniu, a druga we wrześniu 1939 r., wpisywały się w złowrogie tradycje wymierzonej w Polskę współpracy obu potężnych sąsiadów Rzeczypospolitej. Pierwsza z nich zaowocowała paktem o nieagresji, którego tajny protokół czynił z tego układu w gruncie rzeczy pakt o agresji ‒ dawał on bowiem zielone światło do niemieckiego ataku na Polskę. Akt drugi przypadł na kolejną wizytę szefa hitlerowskiej dyplomacji w Moskwie, kiedy to zawarty został niemiecko-sowiecki traktat o przyjaźni i granicach. Układ ten był w gruncie rzeczy kolejnym, czwartym rozbiorem Polski. Dalszy bieg wydarzeń sprawił ponadto, iż Rzeczpospolita nigdy już nie wróciła na swe dawne wschodnie województwa.
23 sierpnia 1939 r.: Mołotow podpisuje pakt z Niemcami.
Wracamy do „Lwowa 1939”
Pomysł narodził się ponad sześć lat temu. Po filmie „Fatalny rozkaz. Grodno 1939” Fundacja Joachima Lelewela planowała stworzenie dwóch kolejnych części „trylogii” – „Lwów 1939” i „Wilno 1939”. Pandemia i wojna na Ukrainie zmieniły kolejność. „Fatalny rozkaz. Wilno 1939” już jest, a opowieść o obronie Lwowa zamierzamy stworzyć wkrótce.
Wspomnienia kresowiaka
Mała książeczka, chyba wydana własnym sumptem: „Życie i działalność kresowiaka” autorstwa Czesława Mirowskiego, z 2009 r. A w niej opisy wydarzeń z 17 września 1939 r. z polskiej granicy wschodniej.
Strażnica KOP w okolicach Podświla. Fot. NAC
Życzenia świąteczne
Najlepsze życzenia zdrowych, spokojnych, radosnych świąt Bożego Narodzenia od Fundacji Joachima Lelewela!
My pod choinkę chcielibyśmy dostać dwa prezenty: jeden mały, wsparcie projektu Kresy 1939 – a drugi duży, wsparcie naszego filmu „Lwów 1939”, który koniecznie chcemy zrealizować w 2026 roku. Wszystkich zaintresowanych współpracą zapraszamy – biuro@fundacjalelewela.pl